Antyaliasing czcionek - jak to zrobić?

Jest to krótki opis niezbędnych czynności, dzięki którym aplikacje Qt w X11 będą wyświetlane poprawnie. Może być to szczególnie interesujące dla dystrybutorów lub tych, którzy chcą samodzielnie właczyć w swoich systemach *niksowych pełną obsługę czcionek. Nie jest to kompletny raport a jedynie szkic, który ma pomóc w dostrajaniu szczegółów.

Powodzenia,
Lars

Treść

1. Uzyskanie czcionek z AA w systemach z XFree86, Qt i KDE
2. Uzyskanie w desktopie ładnych czcionek bez AA
   1. Czcionki bitmapowe w X11
   2. Dodanie skalowalnych czcionek do ścieżki fontów
   3. Korzystanie z czcionek TT
3. Drukowanie w KDE za pomocą czcionek postskryptowych i TT
4. Gdzie w sieci można znaleźć ładne czcionki TT?
   1. Czcionki nie "łacińskie"
5. Zasoby internetowe

1. Uzyskanie czcionek z AA w systemach z XFree86, Qt i KDE

W celu uzyskania czcionek z AA, należy wykonać kilka czynności. Proszę pamiętać, że część kodu X11 odpowiedzialna za AA, jest ciągle w fazie testów a sterowniki nie obsługują wszystkich kart graficznych.

Muszą być spełnione następujące warunki:

• Zainstalowane freetype2.
• Zainstalowane XFree86 >= 4.0.2 -rekomendowana aktualna wersja CVS.
• Sterownik XFree twojej karty graficznej musi zapewniać renderowanie. Informacje o tym, które karty to umożliwiają, są niestety niekompletne. Taką kartą jest Matrox (i jedyną z akceleracją sprzętową). Podobno wkrótce pojawią się sterowniki NVidii.
• Informacje o innych sterownikach XFree86 znajdują się na stronach www.

Jeśli tak to należy pobrać Qt-2.3.0 lub nowsze z obsługą Xft. Przy samodzielnej kompilacji należy do opcji configure dodać -xft.

Aby cieszyć się możliwościami rozszerzenia Xft niezbędne są także czcionki TT. Skąd je pobrać podano w rozdziale 4 na przykład: wysokiej jakości są czcionki firmy Microsoft.

Po ich pobraniu należy w pliku XftConfig (/usr/X11R6/lib/X11) dodać ścieżkę dostępu prowadzącą do nowych czcionek.

Teraz przypisujemy zmiennej srodowiska QT_XFT wartość true ( w pliku .bashrc dodać wiersz z export QT_XFT=1) i uruchamiamy dowolną apliację Qt, na przykład designer - powinny pojawić się śliczne, wygładzone czcionki.

Jeżeli po uruchomieniu KDE nie pojawią się czcionki z AA to należy usunąć plik ~/.kde/share/config/kdefonts. Ponowna kompilacja i instalacja pakietu kdebase spowoduje, że w Centrum Sterowania pojawi się opcja w(wy)łączająca AA.

2. Uzyskanie w desktopie ładnych czcionek bez AA

2.1. Czcionki bitmapowe w X11

Standardowa dystrybucja X11 zawiera zestaw czcionek bitmapowych. Niestety standardowa konfiguracja X11 pozwala na ich skalowanie. Po takim skalowaniu czcionki wyglądają po prostu brzydko. Pierwszą rzeczą jaką wówczas należy zrobić to zabronić skalowania czcionek bitmapowych. W tym celu należy poddać edycji plik XF86Config.

Wszystkie wiersze zawierające ścieżkę dostępu do katalogów z czcionkami bitmapowymi należy zmienić w sposób następujący:

FontPath "/usr/X11R6/lib/X11/fonts/75dpi" na FontPath "/usr/X11R6/lib/X11/fonts/75dpi:unscaled"

2.2. Dodanie skalowalnych czcionek do ścieżki fontów

Wiele, bezpłatnych, skalowalnych czcionek można pobrać z sieci. Niektóre z nich są rozprowadzane z X11 a także z ghostscriptem. Te rozprowadzane z X11 są automatycznie dodawane do ścieżki fontów. Czcionki postskryptowe z ghostscriptu należy samemu dodać do ścieżki fontów.

Katalog z czcionkami ghostscriptowymi zawiera predefiniowane pliki fonts.dir, fonts.scale i fonts.alias stąd też należy w XF86Config jedynie dodać ten katalog do ścieżki fontów.

Jeszcze jedna uwaga! Niektóre z czcionek postskryptowych, na ekranie, nie wyglądają najlepiej, dlatego nie powinny być one dołączane do listy czcionek. Jeżeli zauważymy na ekranie taką nieładną czcionkę postscryptową to należy ją usunąć z plików font.*.

2.3. Korzystanie z czcionek TT

Wysokiej jakości i bezpłatne czcionki można pobrać z internetu. Większość z nich to czcionki TT, dlatego należy zainstalować obsługujący je XServer lub serwer czcionek true type.

Większość linuksowych dystrybucji zawiera już odpowiedni XServer, który standardowo obsługuje czcionki TT. Jeżeli dana dystrybucja tego nie umożliwia to należy zainstalować serwer czcionek TT.

Serwer czcionek TT można pobrać z http://www.dcs.ed.ac.uk/home/jec/programs/xfsft/

Ponadto, będzie potrzebny programik o nazwie ttmkfontdir, który tworzy plik fonts.dir z specyfikacjami czcionek TT. Jeżeli nie ma go jeszcze na dysku to należy go pobrać z http://www.joerg-pommnitz.de/TrueType/xfsft.html.

Pobieramy z internetu czcionki TT (patrz rozdział 4). Czcionki należy umieścić w katalogu trueType w /usr/X11R6/lib/X11/fonts. W tym katalogu uruchamiamy ttmkfontdir a to co uzyskamy kopiujemy do pliku fonts.dir.

Katalog ten, w pliku XF86Config, dodajemy do scieżki fontów (jeżeli XServer potrafi obsługiwać czcionki TT) lub, jeśli korzystamy z serwera czcionek TT, w ścieżce przeszukiwanej przez serwer czcionek (xfsft or xfstt).

3. Drukowanie w KDE za pomocą czcionek postscryptowych i TT

Qt 2.3.0 i następne wersje będą korzystać z tych czcionek potskryptowych i TT, które zostaną znalezione na lokalnym dysku twardym. Jeżeli będą one podane w ścieżce fontów to będzie odbywać się to automatycznie.

Serwer czcionek nie będzie pracował jeśli nie dowie się gdzie na dysku są umieszczone czcionki. W tym przypadku należy dostęp do czcionek podać w ścieżce fontów (w pliku konfiguracyjnym XSerwera; plik XF86Config w XFree), lub dodać je za pomocą polecenia xset +fp /path/to/your/fonts/. Serwer czcionek TT nie jest potrzebny jeśli XSerwer potrafi je obsługiwać.

4. Gdzie w sieci można znaleźć ładne czcionki TT?

Większość z bezpłatnych czcionek, dostepnych w internecie, to czcionki "łacińskie". Przeglądając strony www, których adresy zamieszczono poniżej, można znaleźć ich tysiące. Niestety 90% z nich to czcionki o specjalnym przeznaczeniu lub czcionki o niskiej jakości.

Pierwszą czynnością, o której powinienem wspomnieć, powinno być zajrzenie do katalogu c:\windows\fonts - jeżeli mamy zainstalowane MS - i skorzystanie z tych czcionek. Większość z nich to czcionki o wysokiej jakości i odpowiadjące naszym potrzebom.

Jeżeli nie mamy zainstalowanego MS to nadal możemy cieszyć się ładnymi czcionkami z Microsoftu. "Core fonts for the web" to zbiór czcionek o wysokiej jakości, które można pobrać z sieci. Ich licencja jest troszkę niejasna, ale można je do osobistego użytku, pobrać bezpłatnie.

Zbiór tych czcionek odpowiada zestawowi znaków WGL4, który zawiera litery "łacińskie", cyrylicę, litery greckie i tureckie a częściowo także litery hebrajskie. Można je pobrać z http://www.microsoft.com/truetype/fontpack/.

Wskazówka: wersję win3.1 można rozpakować za pomocą programu unzip. Wersję .exe z win95-2000 można rozpakować programem cabextract.Uwaga: Łącze zweryfikowane negatywnie! Jeżeli korzystasz z Debiana to automatycznie je pobierzesz wydając polecenie 'apt-get msttcorefonts'.

Inny zbiór czcionek, które być może masz już zainstalowane, to fonty lucida dostarczane wraz z JRE (java runtime environment). Wersja IBM JRE zawiera pewne czcionki, które pokrywają szeroki zakres znaków kodowanych w Unicode.

Wspaniałe czcionki dla różnych języków znajdują się na stronie http://www.hclrss.demon.co.uk/unicode/fonts.html

Inną czcionką wartą wspomnienia to bistream cyberbit font. Ich licencja pozwala na ich dołączenie do dystrybucji. Czcionka ta jest w miarę kompletna tzn. zawiera większość znaków z Unicode-2.1. Można ją znaleźć na dowolnym mirorze serwera ftp firmy Netscape.

Duży pakiet czcionek cyrylicy łacińskiej (i częsciowo hebrajskich) jest częścią dystrybucji openoffice. Można go pobrać z repozytorium CVS z extras/wnt/source/fonts/.

4.1 Czcionki nie "łacińskie"

Znalezienie ładnych i bezpłatnych czcionek dla kodowań innch niż latin1 jest zwykle o wiele trudniejsze a czasami wręcz nie możliwe, dlatego poniżej podałem interesujące adresy. Lista jest niekompletna, stąd też jeśli ktoś znajdzie nowy ciekawy adres to proszę o jego przysłanie tak abym mógł dodać go do tej listy.

Na liście znajdują się czcionki, które traktuję jako bezpłatne i które mogą być najprawdopobniej dołączone do listy. Niektóre czcionki, takie jak te z pakietu webfonts, mogą dokładnie odpowiadać naszym potrzebom, ale nie zostały podane na poniższej liście gdyż ich licencja nie odpowiada powyższym wymaganiom.

Zawiera większość znaków Unicode

Bitstream Cyberbit: ftp://ftp.netscape.com/pub/communicator/extras/fonts/windows/

Znaki japońskie

Jedyne, bezpłatne czcionki, o których wiem, to wadalab gothic i mincho (postscript): ftp://ftp.ipl.t.u-tokyo.ac.jp/Font/.Uwaga: Łącze zweryfikowane negatywnie! Wskazówki, jak je zamienić na czcionki type0 (wymagane przez ghostscript) można znaleźć na stronie: http://bibliofile.mc.duke.edu/gww/fonts/postscript-utilities/kanji.html

Znaki chińskie (uproszczone i tradycyjne):

Wiem tylko o dwóch czcionkach, które można na stronie: http://trolls.troll.no/~lars/fonts/

Znaki koreńskie:

Słyszałem, że bezpłatne i koreańskie czcionki są na stronie: ftp://ftp.cair-archive.kaist.ac.kr/pub/hangul/fonts/munhwa-fonts ale ostatnio nie mogłem do nich dotrzeć. Uwaga: Łącze zweryfikowane negatywnie!

Znaki gruzińskie

Czcionki gruzińskie TT : http://www.redrival.com/giasher/download.htm

Czcionki cyrylicy łacińskiej:

Duży zbiór czcionek cyrylicy łacinskiej (częściowo także hebrajskiej) jest częścią dystrybucji openoffice. Można je pobrać z repozytorium CVS z extras/wnt/source/fonts/ ze strony.

Czcionka arabska

Wiem tylko o czcionce bitstream syberbit (patrz wyżej) i czcionce bitmapowej:
Arabic Newspaper i ClearlyU z http://crl.nmsu.edu/~mleisher/arabic24.html

Czcionka hebrajska:

Czcionki web microsoft web i openoffice częściowo zawierają czcionkę hebrajską. Czcionka ta znajduje się również w JRE z IBM.
Duża oferta takich czcionek znajduje się na stronie: http://user.dtcc.edu/~berlin/font/hebrew.htm a nie które czcionki nieskalowalne na stronie: http://elmar.co.il/wwh/wwh/xfiles/H.fonts/index.en.html http://sunsite.unc.edu/pub/Linux/X11/fonts/hebxfonts-0.2.tgz

Znaki greckie:

ftp://ftp.rhrz.uni-bonn.de/pub/institute/evtheol/milan.zip.Uwaga: Łącze zweryfikowane negatywnie! ftp://ftp.rhrz.uni-bonn.de/pub/institute/evtheol/greekofc.zip.Uwaga: Łącze zweryfikowane negatywnie!

Znaki tamilskie:

http://www.geocities.com/avarangal/tamilunicode.html

Znaki tajskie:

http://software.thai.net/tis-620/courierthai.html

Znaki starogreckie, starohebrajskie i starokoptyjskie:

http://rosetta.atla-certr.org/TC/fonts/

5. Zasoby internetowe

FAQ dotyczący czcionek w Uniksie/X11:

http://www.cs.ruu.nl/wais/html/na-dir/internationalization/font-faq.html

Jeżeli szukasz czcionek TT dla mało znanych alfabetów to zajrzyj tutaj:

http://user.dtcc.edu/~berlin/fonts.html
http://www.sil.org/computing/fonts/

Autor tłumaczenia: Jerzy Skalski
Data 16.03.2001

[ DO GÓRY ]